Maand van de Geschiedenis
Dit jaar staat de Maand van de Geschiedenis in het teken van Lichaam & Geest. Hoe dachten mensen vroeger over gezondheid, ziekte en welzijn? Hoe zorgden zij voor lichaam én geest? En wat vertelt dat ons over de manier waarop we daar vandaag naar kijken? In IJsselstein kun je in de maand oktober wandelen, speuren, onderzoeken én varen door de geschiedenis.
Archeologie bij MIJ: jouw vondsten onder de loep
Wat ligt er eigenlijk allemaal onder onze voeten verborgen? Of heb je thuis een bijzondere archeologische vondst liggen waar je graag meer over wilt weten? Op donderdag 1 oktober, 15 oktober en woensdag 21 oktober kun je tussen 13.00 en 17.00 uur bij Museum IJsselstein kennismaken met archeologie.
Samen met archeoloog Daniel Saveur van Landschap Erfgoed Utrecht wordt gewerkt aan het registreren van de bijzondere Collectie Ooyevaar. Je kunt meehelpen met het beschrijven van archeologische vondsten, maar ook zelf iets meenemen om te laten bekijken en determineren. Misschien blijkt dat ene bijzondere voorwerp thuis wel een heel eigen geschiedenis te hebben.
De middagen zijn gratis toegankelijk en aanmelden is niet nodig.
Vaar door de geschiedenis met Yselvaert
Vanaf het water ziet IJsselstein er ineens heel anders uit. Stichting Yselvaert vaart in oktober nog verschillende keren door de stadsgracht. Op 3, 4, 10 en 11 oktober vaar je van 14.00 tot 15.00 uur langs monumenten en historische plekken. Onderweg passeer je onder andere de beide Sint-Nicolaaskerken, korenmolen De Windotter en plekken die herinneren aan het IJsselstein van vroeger.
Op donderdag 8 oktober staat een langere educatieve vaart op het programma. Vanuit IJsselstein vaar je over de Hollandse IJssel naar de Museumwerf in Vreeswijk, waar je meer ontdekt over de geschiedenis van de binnenvaart. De vaart duurt van 10.00 tot ongeveer 15.30 uur.
Tickets en meer info rondvaarten
Herfstkleuren vanaf het water
Ook kun je meedoen met een unieke herfstvaart door de vestinggracht. Bomenexpert en schipper Ton Cornelisse vertelt onderweg over de bomen, alles wat groeit en bloeit én het rijke verleden van de vestingstad. De herfstvaarten zijn op donderdag 15 oktober van 10.30 tot 12.00 uur en zaterdag 17 oktober om 14.00 uur. Een bijzondere manier om IJsselstein in herfstkleuren te beleven.
Hardlopend door zeven eeuwen IJsselstein
Ontdek IJsselstein eens op een heel andere manier. Op zondag 11 oktober kun je al hardlopend op reis door zeven eeuwen stadsgeschiedenis.
De route van ongeveer 6 kilometer voert langs bijzondere plekken waar verhalen rond het thema Lichaam & Geest tot leven komen. Onderweg sta je onder meer stil bij de Kapel van Eiteren, Mariënstein, de Paardenlaan en de Historische Kruidentuin.
De ochtend wordt afgesloten in het Kloosterplantsoen met een yogasessie van ongeveer 10 minuten. Het draait deze ochtend niet om snelheid of prestaties, maar om de verhalen, de omgeving en samen IJsselstein op een actieve manier beleven.
De loop vertrekt vanaf REactive aan de Utrechtsestraat 7. De route is ongeveer 6 kilometer lang. Deelname is gratis en introducees zijn van harte welkom. Aanmelden kan via ronald@reactive.nl.
Loop mee op 11 oktober
Wandeling Lichaam en Geest
Hoe gingen IJsselsteiners vroeger om met zorg, ziekte, ouderdom en de dood? Tijdens deze bijzondere stadswandeling ontdek je hoeveel verhalen over lichaam en geest verborgen liggen achter bekende plekken in de stad.
De Historische Kring IJsselstein neemt je mee langs onder meer de Oude Nicolaaskerk, de voormalige woning van de stadsdokter, het St. Josephgesticht, ziekenhuis Isselwaerde, begraafplaats Eiteren en de vroegere Groene Kruis- en Wit-Gele Kruisgebouwen. Ook wandel je door de Kloosterstraat, waar ooit een Cisterciënzerklooster stond en later opvang voor ouderen ontstond. Onderweg ontdek je hoe zorg, geloof en het dagelijks leven door de eeuwen heen met elkaar verbonden waren. Een mooie gelegenheid om historisch IJsselstein eens vanuit een heel ander perspectief te bekijken.
De wandeling vindt plaats op zondag 18 oktober 2026 en start om 13.00 uur. Deelnemers verzamelen op de Plaats voor het Historisch Stadhuis. Deelname kost € 7,50 per persoon. Vooraf aanmelden is noodzakelijk via info@hkij.nl.
Kindervertelvaart: geschiedenis vanaf het water
Ook voor jonge geschiedenisontdekkers is er iets te beleven. Op woensdag 21 oktober vaart Yselvaert tijdens de herfstvakantie met een verteller door de stadsgracht. Onderweg horen kinderen van 6 tot en met 12 jaar verhalen over onder andere Fulco de Minstreel, het oude kasteel, de stadsmuren en de bijzondere bijnaam ‘Apeluiers’.
De boot vertrekt om 14.00 uur vanaf de steiger tegenover Museum IJsselstein. Bij voldoende belangstelling is er ook een vaart om 15.00 uur. Kinderen varen altijd onder begeleiding van een volwassene.
Stap aan boord van de Kindervertelvaart
Geschiedenisfeest 2026
Sluit de Maand van de Geschiedenis feestelijk af tijdens het Geschiedenisfeest op zondag 25 oktober. Van 13.00 tot 17.00 uur ontdek je op een speelse en verrassende manier alles over Lichaam & Geest.
Verwacht workshops, speurtochten en activiteiten voor jong en oud. Het Geschiedenisfeest wordt georganiseerd door Museum IJsselstein, de Historische Kruidentuin, Historische Kring IJsselstein en Atelier ZoMoooi. Deelname is gratis.
Nog meer te doen
Rondje IJsselstein
Ga zelf op ontdekking met een van de audiotours op je telefoon. Download de routes eenvoudig via de izi.Travel-app. Tijdens deze stadswandelingen spelen de verhalen automatisch af als je in de buurt komt van een bezienswaardigheid. Je kunt diverse rondjes lopen, zoals:
- Rondje Speuren in IJsselstein
- Rondje Monumenten in IJsselstein
- Rondje Historisch IJsselstein
- Rondje Verlicht IJsselstein
- Rondje Beeldig IJsselstein
Bezoek Museum IJsselstein
In het vernieuwde museum heeft de collectiepresentatie een eigentijdse opstelling gekregen. De museumcollectie bestaat uit historische objecten, lokale gebruikersvoorwerpen en hedendaagse kunstwerken met een IJsselsteinse link. Deze zijn gegroepeerd aan de hand van acht herkenbare gemoedstoestanden, waardoor het verhaal erachter echt tot leven komt.
Canon van IJsselstein
In de canon van Nederland zijn de belangrijkste moment van de Nederlandse geschiedenis te vinden. In navolging hiervan ontwikkelde de Historische Kring IJsselstein (HKIJ) de canon van IJsselstein. Deze canon vertelt in veertien vensters de belangrijkste onderdelen van de geschiedenis van IJsselstein. Kunstenaar Fedor van Rossem verwerkte de canon op een kastenwand in Museum IJsselstein.
Hoe leefden mensen in dit gebied door de eeuwen heen? Fedor van Rossem tekende drieduizend jaar lokale geschiedenis en erfgoed. Ter plekke volg je al kijkend en luisterend een route door de tijd. Deze Utrechtste kunstenaar legt daarbij verbanden die op het eerste gezicht misschien aan je voorbij gaan.
Lees meer over de Canon van IJsselstein
Bezoek de Kasteeltoren
Wil je meer weten over de geschiedenis van IJsselstein? Verdiep je in het verhaal van Kasteel IJsselstein en haar bewoners. Verken de wortels van de stad bij de IJsselsteinse Kasteeltoren. De naam IJsselstein komt van Stein aan de IJssel, het kasteel (van steen, stein) aan de rivier die hier stroomt. Bezoek de Loyertoren, in de volksmond bekend als Kasteeltoren IJsselstein.
